Wat zegt de Barometer Digital Decade 2026?
De Barometer Digital Decade 2026, gepubliceerd door accountant.nl, concludeert dat Nederlandse organisaties onvoldoende voorbereid zijn op de groeiende stroom Europese digitale wetgeving. Het gaat om een breed scala aan regels: van eisen rond databeheer en digitale rapportage tot verplichtingen rondom traceerbaarheid en gegevensuitwisseling in ketens. Veel bedrijven weten dat er iets staat te gebeuren, maar hebben nog geen concrete stappen gezet. Dat is een risico dat zich opstapelt: elke maand uitstel is een maand minder tijd om systemen, processen en data op orde te krijgen.
Waarom raakt dit de operatie, niet alleen de juridische afdeling?
Compliancevraagstukken worden te vaak doorgespeeld naar een jurist of een externe adviseur. Maar Europese digitale wetgeving stelt eisen aan hoe data in de operatie wordt vastgelegd, wie toegang heeft, hoe lang records bewaard worden en hoe informatie uitgewisseld wordt met ketenpartners, toezichthouders en afnemers. Dat kun je niet oplossen met een beleidsnotitie. Het zit in je ERP, je TMS, je WMS, je productiemanagementsysteem. Als die systemen geen gestructureerde, exporteerbare en controleerbare data produceren, ben je kwetsbaar. Niet over vijf jaar, maar al bij de eerstvolgende audit of klanteis.
Welke sectoren lopen het meeste risico?
Logistiek en transport hebben al te maken met de vrachtwagenheffing per 1 juli 2026, waarbij ritregistratie en voertuigdata aantoonbaar correct moeten zijn. De handelssector krijgt te maken met toenemende eisen rond producttraceerbaarheid en digitale douaneaangifte. In de industrie spelen verplichtingen rondom duurzaamheidsrapportage en ketendata een steeds grotere rol. Wat deze sectoren gemeen hebben: de data die nodig is voor naleving, zit verspreid over meerdere systemen, handmatige processen en e-mailverkeer. Er is geen centrale bron van waarheid. Dat is precies waar het misgaat.
Wat helpt: gestructureerde data als vertrekpunt
De kern van het probleem is niet dat bedrijven de regels niet kennen. Het is dat hun systemen de data niet gestructureerd vastleggen. Orders binnenkomen via e-mail, worden handmatig ingevoerd, documenten worden opgeslagen als PDF zonder doorzoekbare metadata, en rapportages worden samengesteld in Excel. Dat werkt totdat je moet aantonen dat een zending op een bepaald moment, op een bepaalde route, door een bepaalde partij is uitgevoerd. Of totdat je digitaal moet rapporteren over uitstoot, herkomst of verwerkingstijden. AI helpt hier op twee manieren. Ten eerste door bestaande documenten en stromen automatisch te structureren: e-mails, paklijsten, vrachtbrieven, facturen worden leesbaar gemaakt en omgezet naar data. Ten tweede door nieuwe systemen zo op te bouwen dat data van meet af aan gestructureerd, herleidbaar en deelbaar is. Dat is geen bijzaak, maar de infrastructuur waarop compliance rust.
Wanneer is het tijd om het systeem zelf aan te pakken?
Niet elk bedrijf hoeft zijn kernsysteem te vervangen. Als het huidige systeem redelijk draait maar data niet goed vastlegt of exporteert, kan een AI-laag eromheen al veel oplossen: automatisch structureren van inkomende documenten, koppelen van losse datastromen, genereren van rapportages op basis van bestaande registraties. Maar als het kernsysteem zelf de oorzaak is van het dataverlies, want velden ontbreken, processen worden buiten het systeem afgehandeld of de architectuur sluit niet aan op moderne integratievereisten, dan is een AI-laag eromheen plakken geen duurzame oplossing. Dan is het moment om te beoordelen of herontwikkeling loont. Dat is geen eenvoudige beslissing, maar uitstel maakt het niet goedkoper.